Kızma Birader Nasıl Oynanır?
Güncelleme: · Revoba, oyunun yapımcısı
Kızma Birader'de her oyuncunun 4 taşı vardır. Amaç taşları tahtanın çevresinde bir tur dolaştırıp kendi renginin ev yolundan ortadaki kaleye sokmaktır. Taş çıkarmak için zarda 6 gerekir; rakibin taşının tam üstüne gelen onu evine yollar. Dört taşını kaleye ilk sokan kazanır.
Kızma Birader için ne gerekir?
- 2 ile 4 oyuncu. Her oyuncu bir renk seçer: kırmızı, yeşil, sarı ya da mavi.
- Her renkte 4 taş. Daha kısa bir oyun için taş sayısı 2 ya da 3'e indirilebilir; oyna.lol'deki turnuvanın ilk yarışları da böyle başlar.
- Tek zar. Sırası gelen oyuncu zarı atar ve tek bir taşını oynar.
- Haç biçiminde tahta. Dört köşede evler, çevrede 52 kare, her renge ait 5 karelik ev yolu ve ortada kale.
Tahtayı tanıyın
- Ev: Oyuna girmemiş dört taşın beklediği köşe. Yenen taş da buraya döner.
- Başlangıç karesi: Taşın tahtaya çıktığı, kendi renginde kare. Burada taş yenmez.
- Yıldızlı kare: Her başlangıç karesinin 8 kare ilerisinde bir yıldız vardır. Yıldızlı karelerde de taş yenmez.
- Ev yolu: Tahtayı dolaşan taşın merkeze girdiği, kendi renginde 5 karelik koridor. Rakip taşlar buraya giremez.
- Kale: Tahtanın ortası. Kaleye giren taş yarışı bitirmiş olur.
Bir taş başlangıç karesinden kaleye kadar 56 adım yürür: çevrede 50 adım, ev yolunda 5 adım ve kaleye son 1 adım.
Kızma Birader kuralları adım adım
1. Kim başlar?
Masada genellikle herkes bir kez zar atar ve en büyük sayıyı atan başlar. Sıra saat yönünde döner.
2. Taş çıkarmak için 6 gerekir
Evdeki bir taşı tahtaya çıkarmak için zarda 6 gelmesi gerekir. Taş kendi başlangıç karesine konur. 6 atan oyuncu hamlesini yaptıktan sonra bir kez daha atar.
Tahtada hiç taşın yoksa, yani bütün taşların evde ya da kalede ise, 6 için üç kez atma hakkın vardır. Üçünde de 6 gelmezse sıra geçer.
3. Zar kadar ilerle
Zarda kaç gelirse taşlarından birini o kadar kare ilerletirsin. Hangi taşı oynayacağını sen seçersin. Oynanabilecek bir hamle varsa oynamak zorundasın; hiçbir taşın oynayamıyorsa sıra sonraki oyuncuya geçer.
4. Rakip taşını yemek: "Kızma!"
Taşın tam olarak rakip taşın durduğu kareye gelirse rakip taş evine döner ve tahtaya çıkmak için yeniden 6 beklemek zorunda kalır. Oyunun adı da buradan gelir. Rakip taşın üstünden geçip gitmek onu yemez; yemek için tam üstüne gelmek gerekir.
5. Güvenli kareler: yıldızlar ve başlangıç kareleri
Başlangıç karelerinde ve yıldızlı karelerde taş yenmez. Bu karelerde iki farklı rengin taşı yan yana durabilir. Tehlikedeki bir taşı korumanın en kolay yolu onu bir yıldıza çekmektir.
6. Kale kurmak
Aynı renkten iki taş aynı karede durursa kale kurulur. Rakip taşlar bu kareyi geçemez ve üstüne gelemez. Zarda gelen sayı taşı kalenin ötesine götürecekse o taş o hamleyi yapamaz. Rakibin başlangıç karesine kurulan kale, o rengin evden taş çıkarmasını da engeller.
7. Ev yolu ve kaleye tam sayıyla giriş
Tahtayı bir tur dolaşan taş, kendi başlangıç karesine varmadan hemen önce ev yoluna sapar ve merkeze ilerler. Ev yolunda taş yenmez. Kaleye girmek için tam sayı gerekir: fazla atarsan taş merkeze kadar gider ve fazlası kadar geri sayar.
8. 6 atınca bir daha, üç 6 atınca ceza
Zarda 6 gelen oyuncu hamlesini yapar ve yeniden atar. Üst üste üç kez 6 gelirse üçüncü 6 oynanmaz ve sıra bir sonraki oyuncuya geçer. Bu kural, şanslı bir oyuncunun tek turda tahtayı silip süpürmesini önler.
9. Kim kazanır?
Dört taşını kaleye ilk sokan oyuncu kazanır. İstenirse diğer oyuncular ikincilik ve üçüncülük için oynamaya devam eder.
Kızma Birader ev kuralları
Kızma Birader her evde biraz farklı oynanır. Oyuna başlamadan önce masadakilerle aşağıdaki kurallarda anlaşmak, yarı yolda çıkacak tartışmayı önler.
| Kural | Bu rehberdeki hali | Sık görülen başka hali |
|---|---|---|
| Taş çıkarma | Yalnız 6 ile | 1 ya da 6 ile |
| Tahtada taş yokken | 6 için 3 deneme | Tek deneme |
| Zarda 6 | Bir daha atılır | Bir daha atılmaz |
| Üst üste üç 6 | Sıra geçer | Ceza yok |
| Rakip taşı yemek | Rakip evine döner | Yiyen bir daha atar |
| Güvenli kareler | Başlangıç kareleri ve yıldızlar | Hiç güvenli kare yok |
| Kale (iki taş) | Geçilemez | Geçilebilir ya da hiç kurulmaz |
| Kaleye giriş | Tam sayıyla; fazlası geri sayılır | Fazla atan bekler |
| Bitiş | İlk bitiren kazanır, diğerleri sıralama için devam eder | İlk bitirenle oyun biter |
oyna.lol'deki Kızma Birader'de serbest oyunun ayarlarından dokuz kural açılıp kapatılabilir: 6 ile çıkış, üç deneme, 6'da tekrar, üç 6 cezası, yeme, güvenli kareler, kale, tam sayıyla giriş ve fazla atınca geri sayma ya da bekleme. Turnuva masaları da kuralları değiştirir: 2. masada 1 ya da 6 ile çıkılır, 3. masada güvenli kare yoktur, 4. masada fazla atan bekler ve yiyen bir daha atar, 5. masada hem yiyen hem kaleye taş sokan bir daha atar.
Sayılarla Kızma Birader
Zar şansa dayanır ama şansın da bir hesabı vardır. Bu sayılar hangi riski alıp hangisinden kaçacağını gösterir.
- 6 gelme olasılığı: Bir atışta 1/6, yani yaklaşık %16,7. Ortalama her altı atışta bir 6 gelir.
- Üç denemede taş çıkarma: Tahtada taşın yokken üç atışın en az birinde 6 gelme olasılığı %42,1'dir (1 − 5/6 × 5/6 × 5/6). Yani ilk taşı çıkarmak ortalama iki üç tur sürer.
- Bir taşın yolculuğu: 56 adım. Zarın ortalaması 3,5 olduğundan bir taş kabaca 16 hamlede kaleye varır; dört taş için bu yaklaşık 64 hamle eder.
- Arkandaki rakip ne kadar tehlikeli? Rakip taş 1 ile 6 kare arkandaysa bir sonraki atışta seni yeme olasılığı en çok %16,7'dir. 7 ile 12 kare arkandaysa önce 6, sonra kalan sayıyı atması gerekir: %2,8. 13 ile 17 kare için iki 6 ve bir sayı gerekir: %0,5. 18 kare ve daha gerideki taş seni o tur yiyemez, çünkü üçüncü 6 sırayı bitirir.
Kazandıran taktikler
- Önündekini kovala, arkadakinden kaç. Hamle seçerken önce rakibin 1 ile 6 kare önünde bir taşın var mı diye bak; varsa onu yıldıza, kendi taşının yanına ya da en az 7 kare ileriye götür.
- Rakibin çıkış karesinin önünde durma. Evinde taşı olan rakip 6 atınca başlangıç karesine çıkar ve hemen bir daha atar. Bu yüzden bir rakip başlangıç karesinin 1 ile 6 kare ilerisi tahtanın en tehlikeli bölgesidir.
- 6'yı düşünerek harca. Tahtada taşın varken 6 ile yeni taş çıkarmak her zaman en iyisi değildir. 6 kare önünde rakip taş varsa onu yemek, hem rakibi geri yollar hem de sana bir atış daha kazandırır.
- Kaleyi yol kesmek için kullan. Kaleye yaklaşan bir rakibin önüne iki taşınla kale kurarsan o taş geçemez ve beklemek zorunda kalır. Kale bozulana kadar rakibin zarları boşa gider.
- Taşlarını dengeli dağıt. Tahtada iki üç taşın olursa her zar bir işe yarar. Tek taşla koşmak hızlıdır ama o taş yenince bütün emek boşa gider; dört taşı birden ortaya dökmek de hepsini hedef yapar.
- Ev yolunda tek taşla bekleme. Kaleye 1 ya da 2 kare kalan tek taşla tam sayı beklemek tur kaybettirir. Ev yoluna birkaç taş sokarsan farklı zarlarla farklı taşları oynayabilirsin.
Kızma Birader ile Ludo aynı oyun mu?
Aynı aileden iki oyundur. Kızma Birader, Almanca "Mensch ärgere Dich nicht" (kabaca "Kızma be adam") oyununun Türkçe adıdır. Oyunu Josef Friedrich Schmidt 1907–1908'de tasarladı ve oyun 1914'te satışa çıktı. Ludo ise Hindistan'ın çok eski Pachisi oyununun sadeleştirilmiş halidir ve İngiltere'de 1896'da patentlendi.
İkisinin fikri aynıdır: dört taş, bir zar, rakibi evine yollamak. Fark tahtadadır. Alman tahtasında taşların dolaştığı yol 40 karedir; ludo tahtasında 52 kare ve renkli ev yolları vardır. Türkiye'de satılan kızma birader takımlarında iki tahtaya da rastlanır. Bu rehberdeki çizimler ve oyna.lol'deki oyun ludo tahtasını kullanır; kurallar iki tahtada da aynı mantıkla işler.
Kızma Birader'i internetsiz oynamak
oyna.lol'deki Kızma Birader tarayıcıda açılır, kayıt ve indirme istemez. Bilgisayara karşı üç farklı rakip tipiyle ya da aynı telefonda 2–4 kişi oynanabilir. Zarlar tohumlu bir üreteçten gelir ve her oyuncunun zar dağılımı oyun sırasında ekranda görünür; zarın neden hileli olmadığını oyun sayfasındaki "Adil zar nasıl çalışır?" bölümü anlatır.
Sık sorulan sorular
Kızma birader kaç kişiyle oynanır?
2 ile 4 kişiyle oynanır. İki kişide genellikle karşılıklı iki renk seçilir; bazı evlerde her oyuncu iki renk birden oynar.
Taş çıkarmak için 6 mı gerekir, 1 ile çıkılmaz mı?
Klasik kuralda taş yalnız 6 ile çıkar. Bazı evlerde 1 ile de çıkılır; oyuna başlamadan önce bunda anlaşmak gerekir.
Kendi taşımın üstüne gelebilir miyim?
Gelebilirsin. Aynı renkten iki taş aynı karede durursa kale kurulur ve rakip taşlar o kareyi geçemez.
Rakip taşı yemek zorunlu mu?
Bu rehberdeki kuralda zorunlu değildir; yiyebileceğin hamleyle başka bir hamle arasında sen seçersin. Bazı evlerde yemek zorunlu sayılır.
Kaleye girerken fazla atarsam ne olur?
Taş merkeze kadar gider ve fazla attığın kadar geri sayar. Bazı evlerde fazla atan taş yerinde bekler ve tam sayıyı bekler.
Üst üste üç kez 6 atarsam ne olur?
Üçüncü 6 oynanmaz ve sıra bir sonraki oyuncuya geçer. Bazı evlerde bu kural uygulanmaz.
Kızma birader ile ludo arasındaki fark ne?
İkisi de aynı aileden zar ve taş oyunudur. Kızma Birader Almanya'nın Mensch ärgere Dich nicht oyunundan, Ludo Hindistan'ın Pachisi oyunundan gelir. Fark çoğunlukla tahtadadır: Alman tahtasında yol 40 kare, ludo tahtasında 52 karedir.